کد خبر: DT-42900
تعداد بازدید: 145بازدید
تاریخ انتشار: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۵
حریم بارگاه امام رضا (ع) محدود به حرم نمی­‌شود؛ اما مشهد امروزی بر تیغ تیز توسعه گردن نهاده و جولانگاه آسمان‌خراش‌های بی‌هویتی است که متکبرانه و گستاخانه بافت متواضع قدیم شهر را تحقیر می‌کنند و ادب حضور در حریم حرم رضوی را نیز برنمی‌تابند.
وجود شریف هشتمین گوهر تابناک امامت در ایران عامل آن شد که شهر مشهد مقدس که متشکل از حرم مقدس و حریم و بافت اطراف آن است، در سایه آن امام، کالبدی از یک شهر اسلامی را به خود بگیرد و معماری گذشته­ ما نیز در جهت جاری ساختن سیره اهل بیت در حرم مطهر امام رضا علیه السلام قرار گرفت. شیخ بهایی نیز در گذشته اسرار عالم بالا را دریافت و آن را در گرداگرد مزار امام هشتم تجلی داد. اما شهر مشهد امروز، چه نسبتی با حرم امام رضا علیه السلام دارد؟

شهرهای اصیل و با هویت در جهان طبق اصول شهرسازی و روند توسعه­ شهری هماهنگ و مطابق با هسته­ مرکزی و اولیه خود گسترش می‌­یابند. همه­ اجزای شهر چه در مرکز و چه در حومه، باید با هسته اولیه و بنیان اصلی شهر و همچنین با یکدیگر همخوانی داشته باشند. امام رضا علیه السلام تنها امامی است که در کشور ما حضور دارد و آنچنان نیست که شهری که آرامگاه یک امام در آن وجود دارد و مبدا پیدایش شهر است، هیچ تناسبی با آن نداشته باشد. همه شهر مثل ظرفی است که مظروفی گران‌قدر را در دل خود دارد. همچون صدفی که مرواریدی گران‌بها را احاطه دارد. بنابراین آنچنان‌که حرم یک امام باید متناسب با شان والای او باشد، همه شهر نیز باید نسبت خود را با حرم تعریف کند؛ حرم در نسبت با امام و شهر در نسبت با حرم.

لذا ممکن نیست که در شهر مشهد، محدوده آستان قدس شخصیت معماری ناب یک حرم را داشته باشد و شهری که به دور آن حلقه زده، مثل تهران، دبی، نیویورک و یا هر شهر دیگری زاییده معماری لیبرال‌ باشد. توریستی که پا به مشهد مقدس می­‌گذارد باید از همان بدو ورود به مرزهای شهر، تقدس و تفاوت این شهر را با سایر شهرها احساس کند و آرام آرام برای قدم نهادن به مرکز این تقدس و نورانیت آماده شود. لذا در نظام معماری و شهرسازی، حریم یک بارگاه تنها به محدوده رسمی و ثبت شده ملک آن حرم اطلاق نمی‌شود، بلکه سرتاسر آن‌ شهر حریم معنوی آن بارگاه محسوب می‌گردد و همه شهر باید در برابر آن بارگاه سر تعظیم فرود آرد.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

قدر مسلم حریم امام رئوف محدود به حرم نمی­‌شود؛ بلکه همه­ شهر مشهد حریم اوست و بافت قدیم شهر مشهد نیز بر همین سیاق شکل گرفته که آرام و فروتن در محضر حرم ادب کند تا حرم در کانون توجه قرار گیرد. چراکه شهری که حریم امام رضا علیه السلام است باید به تبعیت از سیره­ آن امام بزرگ، الگویی برای تمدن اسلامی باشد. اما مشهد امروزی بر تیغ تیز توسعه گردن نهاده و میراث گران‌بهای شیخ بهایی را نیز در شرف نابودی قرار داده است. مشهد امروز جولانگاه آسمان‌خراش‌های بی‌هویتی است که متکبرانه و گستاخانه بافت متواضع قدیم شهر را تحقیر می‌کنند و ادب حضور در حریم حرم رضوی را نیز برنمی‌تابند.

مشهد پایتخت معنوی ایران است و معماری آن باید لباسی باشد، برازنده قامت تمدن اسلامی و در شأن آستان قدسی امام معصوم علیه السلام. رهبر گرانقدر انقلاب نیز در حکم تولیت جدید آستان قدس رضوی تاکید دارند که: «آستان قدس ظرفیت فرهنگی عظیمی است که می‌تواند در فضای عمومی کشور و جهان اسلام اثرگذاری کند؛ شایسته است با کمک خبرگان فرهنگی، بیشترین بهره از این ظرفیت کم‌نظیر در ترویج معارف قرآنی و مکتب اهل‌بیت علیه السلام گرفته شود. »

و در خصوص معماری آن نیز تاکید می‌کنند که:‌ «مجموعه‌ فضاها و بناهای آستان قدس گنجینه‌ منحصر به فردی از هنر معماری اسلامی و ظرائف و لطائف علمی و هنری پر مضمون ملت ایران است؛ نگهداری و نگهبانی از این موزه‌ عظیم که در زمان تولیت فقید به نزدیک ده برابر گذشته ارتقاء یافته از جمله‌ وظائف بزرگ و شایسته‌ توجه است.»

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

در این رابطه موانع زیادی برای تحقق منزلت معماری شهر مشهد وجود دارد؛ شهر مشهد در قدم اول به قوانین اجرایی و نظارتی مناسب نیاز دارد که برای تمام شرکت‌­ها و اشخاصی که در ساختن سیمای شهر نقشی دارند، چارچوب تعیین کند، تا طراحی و اجرای همه­ پروژه‌­ها تحت این قوانین پیگیری ونظارت شود. این امر موجب می‌شود که از کثرت نماهای برج‌های بی‌هویتی که روبروی حرم قد علم کرده‌اند، پرهیز شود و این شهر آشفته به وحدت در سیما و منظر رهنمون شود. چراکه متأسفانه شهری که باید مرکز معنوی کشورهای اسلامی باشد، هم از نظر کالبدی و هم از نظر کاربری چنان دچار ناهماهنگی و تنوع ناهمگون در اجزای خود شده است که بیشتر شبیه به توده‌ای از مراکز خرید و تفریح است تا شهر زیارتی! چیزی که نخستین علت آن فقدان قوانین کلی و بالادستی است که حرکت شهر را به سمت تعالی میسر و ممکن سازد.

مانع بعدی فقدان شرکت‌های طراح و معماری است که آداب طراحی معماری اسلامی در چنین شهری را بدانند و الگوی عموم آنها برای ساخت مجموعه‌های اقامتی و تجاری، معماری مدرن غرب که نه، معماری دست دوم هتل‌ها و شاپینگ‌سنترهای دبی، کویت و قطر است. عدم نظارت شهرداری مشهد، آستان قدس رضوی و شورای شهر نیز مزید بر علت شده است.

هرسال میلیون­‌ها مسافر داخلی و خارجی برای زیارت حرم مطهر و بازیابی معنوی خود به مشهد سفر می­‌کنند. اما چیزی که با آن مواجه می‌شوند با انتظاری که داشتند تفاوت دارد. با دیدن تابلوی به مشهد الرضا خوش آمدید” دل‌ها متوجه و منقلب می­‌شود، اما کمی جلوتر آسمان‌خراش‌های کاخ­‌گونه که زاییده­ تفکرات لیبرال معماری هستند، دل و دیده را می‌رباید و از آن پس هم که: هرآن‌‌چه دیده بیند، دل کند یاد!”؛ ساختمان­‌هایی که بدون هیچ اعتنایی به بارگاه امام هشتم علیه السلام خودنمایی کرده و گویی در کشاندن زائر به سمت خود رقابت می‌کنند. در واقع  آن آسمان‌خراش‌ها دعوت به خود می‌کنند، نه دعوت به امام!

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

این مسأله متأسفانه در خیابان‌ها و محله‌های اطراف حرم که نقش مهمی در سیمای معنوی شهر و ایجاد آمادگی معنوی و حس حضور در محضر امام دارند نیز دیده می­‌شود. درست این است که با نزدیک تر شدن به حرم، بناها می­‌بایست با سادگی در نما و امتناع از قد برافراشتن، تواضع و تعظیم خود را نسبت به بارگاه امام هشتم علیه السلام نشان دهند و همگان را به او فرا بخوانند.

در زیر به معرفی مختصر برخی از پروژه‌­هایی که با نادیده گرفتن هویت مشهد مقدس در داخل و پیرامون شهر طراحی و ساخته شده‌اند یا دردست‌ ساخت می­‌باشند، پرداخته‌ایم :

ابتدا از بناها­ی قابل ذکر که در تخریب سیمای معنوی شهر مشهد نقش پررنگی داشته‌اند، می­‌توان به ساختمان­‌های قدبرافراشته در نزدیکی حرم مطهر امام رضا علیه السلام اشاره کرد. این بناها با شکستن خط آسمان حرم مطهر و ارتفاع نامتعارف، خود را به رخ آن می‌کشند و متاسفانه به بهانه‌های مختلف شاهد رشد روز افزون این ساخت و سازها در مجاورت حرم هستیم.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

برج بين‌الملل تجاری ـ مسکونی ثامن الحجج علیه السلام

اين پروژه يکي از بلندترين ساختمان‌های شهر مقدس مشهد (۲۰ طبقه) در زمینی به مساحت ۲۶۰۰ متر مربع و با طراحي پست مدرن در نزديکی بارگاه ملکوتی امام هشتم علیه السلام  در خیابان امام رضا(ع) ساخته شده است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

پارکینگ طبقاتی آسمان

پروژه پارکینگ طبقاتی آسمان واقع خیابان هفده شهریور شهر مشهد با گنجایش بیش از ۱۵۰۰ خودرو، بزرگ‌ترین پارکینگ طبقاتی ایران است. این پروژه بزرگ که شامل ۲۱۰۰ فضای پارکینگ، مرکز تجاری، شهربازی بزرگ و … با مشارکت بخش خصوصی ساخته شده است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

طبقات منهای یک ، همکف و اول پروژه دارای کاربری تجاری است. طبقه یازدهم این مجموعه نیز جهت احداث مرکز تفریحی و شهربازی در نظر گرفته شده است. جمع زیر بناهای تجاری و تفریحی مورد اشاره ۱۹۳۵۰ متر مربع است. پروژه مزبور دارای ۳ ورودی اصلی از خیابان های شهید شیرودی، شهید صدر و میدان ۱۷شهریور است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

 

پروژه سپهر کوهسنگی
مجتمع تجاری اداری سپهر کوهسنگی، در مساحت زيربناي كل ۱۵,۱۶۲ مترمربع، با ۱۴طبقه و ۹۰ واحد اداری در حدود ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و در مرحله­ فروش قرار دارد.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

پروژه ملاصدرا

برج اداری سپهر ملاصدرا در میدان احمدآباد مشهد واقع شده و در حال انجام اقدامات تکمیلی جهت بهره‌برداری است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش
پروژه پاژ

مرکز بین‌المللی مالی و اقتصادی مشهد در بلوار فردوسی نبش میدان جانباز واقع شده و دارای کاربری تجاری-اداری-اقامتی-ورزشی است. تاریخ شروع این پروژه مرداد سال۸۷ بوده وتاکنون در حدود۸۰ درصد پیشرفت فیزکی داشته است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

برج تجاری اکسون

در خیل عظیم مجتمع‌های تجاری اداری شهر مشهد، پروژه عظیم تجاری اکسون به مساحت ۵۱۵۰ مترمربع و زیربنایی به مساحت ۸۰۰۰۰ مترمربع در ۱۶ طبقه با ارتفاع ۶۵ متر در دست احداث است که کاربری آن، تلفیقی از واحدهای تجاری، انبار تجاری و پارکینگ بوده و فاصله بسیار کوتاه تا حرم مطهر امام رضا (ع) (۱۲۰۰ متر) دارد.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

مجتمع تجاری اداری گرندسنتر میثاق

مجتمع تجاری اداری گرند سنتر «میثاق» در زمینی به مساحت حدود ۷۲۷۵ متر مربع با زیر بنای ۷۰۰۰۰ متر مربع در ۳۶ طبقه با ارتفاع ۱۴۵متر واقع در بزرگراه میثاق مشهد درحال احداث است. به گفته­ مجریان این طرح هدف از ایجاد مجتمع تجاری اداری گرندسنتر میثاق، ایجاد فضایی برتر به عنوان مجهزترین قطب گردشگری مشهد و مکانی برجسته برای خرید، تجارت، تفریح و سرگرمی است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

تالار شهر مشهد

پروژه­ ساختمانی تالار شهر با زیربنای حدود ۱۸٫۰۰۰ مترمربع در تابستان ۹۴ به بهره­‌برداری رسید و بنابر ادعای طراحان آن، نماد اصلی ارتباطات اجتماعی و مردمی است که متاسفانه در طراحی آن هیچ بهره‌ای از معماری اسلامی به چشم نمی‌خورد.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش
مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

پروژه تفریحی اقامتی آفتاب مشهد

مجموعه گردش‌گری و تفریحی آفتاب (پارک طُرُق) یک طرح تفریحی گردش‌گری است که بناست در مسیر مشهد به تهران ساخته شود. این مجموعه دارای ۱۰۰۰ مترمربع عرصه و۲۷۰۰۰ مترمربع اعیان است و دارای مجوز هتل آپارتمان از اداره کل میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

پروژه تجاری اداری آرامش مشهد

پروژه آرامش از سری پروژه‌های شرکت توس گستر مشهد، با مساحت زمين ۲۵۵۲ مترمربع و با كاربري تجاری-مسکونی و زيربناي كل ۱۶۵۵۸ مترمربع دارای ۱۵طبقه و در خرداد سال ۹۳ آغاز به کار نموده است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

پروژه­ ویلاژ توریست مشهد

این پروژه مشتمل بر ۲۵۰ واحد تجاری در سه طبقه و با سطح کلی ۱۵۰۰۰ متر مربع و فضای شهربازی، هایپر‌مارکت، فضاهای نمایشگاهی و فضای تابستانی در انتهای بلوار وکیل آباد، ابتدای جاده ییلاقی طرقبه قرار گرفته است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

برج آلتون

برج آلتون با مالکیت و مدیریت بخش خصوصی در زمینی به مساحت ۱۷۲۴ متر مربع و با زیربنای ۳۱۰۰۰ متر مربع در۲۰ طبقه و طی مدت ۳۶ ماه احداث و در تیر ماه ۱۳۸۸ افتتاح گردید. این برج چند منظوره مدرن کاربری‌های تجاری اداری و پارکینگ دارد و با ۸۰ متر ارتفاع، بلندترین پارکینگ طبقاتی ایران است. این برج دارای چشم انداز وسیع بر فراز بارگاه ملکوتی حضرت ثامن الجج علیه السلام از اضلاع شرقی و شمالی در همه طبقات پارکینگ و اداری است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

 

مجتمع تجاری اقامتی آرمیتاژ طبرسی

اين مجموعه در زمینی به مساحت ۲۶۰۰ متر مربع و با زير بناي حدود ۱۸۰۰۰ متر در ۱۳ طبقه و در مجاورت حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام در حال احداث است. طبقات اين مجتمع مشتمل بر واحدهاي تجاري، اقامتی، پاركينگ، مجموعه تفريحي شهر بازي، فود كورت، سينمای ۵ بعدي، كافي شاپ، سوپر ماركت، بانك و فروشگاه‌های بزرگ است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

 

پروژه سپهر کوثر

برج مسکونی سپهر کوثر با زیر بنای۵۲۹۳۷ مترمربع با ۲۳ طبقه در بلوار کوثر مشهد در حال اجرا است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

مجتمع امیدسپهر

مجتمع مسکونی تجاری امید با زیربنای ۸۵۲۸۱ مترمربع در قالب ۳ بلوک در خیابان شیرازی مشهددر حال ساخت است.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش

پروژه ارمیتاژ گلشن

برج ۳۴ طبقه آرمیتــــاژ گلشن در حاشیه بلوار هفت تیر به مساحت ۴۱۰۰ مترمربع و زیر بنای تقریبی ۵۰۰۰۰ مترمربع مرتفع‌ترین برج تجاری و اداری مشهد به ارتفاع ۱۴۰ متر خواهد بود که عملیات اجرایی آن آغاز شده است. به گفته شرکت سازنده، این پروژه با موقعیتی در سایت جانمایی شده که در محورهای شهری هفت تیر و وکیل آباد به عنوان یک نشانه شهری جلوه خواهد کرد.

مشهد شهر معنویت یا آسمانخراشهای بی‌هویت؟+ تصاویر /// در حال ویرایش
پروژه  شهر تمدن‌ها

پروژه بین‌المللی شهر تمدن‌ها با ۱۲۰ اِلمان بین‌المللی در مقیاس و اندازه‌های دیدگاهی و یا نزدیک به واقعی در منطقه داغستان طرقبه با ۱۲۶ هکتار در حال انجام است. این پروژه با سرمایه‌گذاری یک شرکت سرمایه‌گذاری چینی به نام هانلنگ ” Hanlong و مشارکت طرف ایرانی در مشهد ایجاد می‌شود. از جمله فضاهای پروژه مذکور پارک مینیاتوری به متراژ حدود ۴۲۸۵۰۰ متر مربع ، شامل ماکت ها و اِلمان‌های کابردی به تفکیک اِلمان‌های جهان و ایران است.

معماری انقلاب اسلامی چه مختصاتی دارد؟
وینستون چرچیل نخست وزیر فقید انگلیس معتقد است: «ما شهرها را می‌سازیم و شهرها ما را می‌سازند» و شاید این مشهورترین عبارتی است که به سادگی نسبت ما و فرهنگ را با شهر و تمدنی که در آن زیست می‌کنیم، شفاف می‌سازد. شهر تجلی اندیشه و فرهنگ یک جامعه است و شهر آشفته حاصلی جز جامعه‌ای آشفته ندارد و بالعکس، جامعه‌ای پریشان، شهری پریشان می‌سازد!

همه اندیشه‌ها در تمدن‌سازی خویش، پی استقرار یک آرمان‌شهرند. شهری که قالب تجسم‌یافته و متعین از همه منویات آن اندیشه باشد و صورت و روگرفتی از آن را متجسد کند؛ مثل اندیشه اومانیسم که امروز در چهره شهری به نام نیویورک رخ می‌نماید. نیویورک کالبدی است برای روحی به نام انسان‌محوری!

انقلاب اسلامی نیز به عنوان یک اندیشه‌ نجات‌بخش برای احیای تمدن اسلامی و تحقق حیات طیبه شکل گرفت تا در مقابله با اندیشه انسان‌محور، درخت آرمان‌‎شهر خود را بنشاند و مدینه فاضله‌ اسلام ناب را به عالم عرضه کند. به راستی آرمان‌شهر اندیشه‌ای انقلاب اسلامی ایران کجاست؟ و چه کالبد و چهره‌‌ای باید از آن به نمایش گذاشته شود؟

فارغ از آرمان‌شهرها، هر دوره‌ای از ادوار حکومتی در طول تاریخ، سبک معماری ویژه خود را داشته‌اند و عمده حکومت‌ها در هر سرزمینی‌، به سیاق معماری ویژه خود بوده‌اند. ایران نیز در تمام ادوار حکومتی خویش سبک‌ معماری و شهرسازی خاص خود را داشته و حالا نوبت به دوره جمهوری اسلامی رسیده است که مکتب خود را در نظام معماری و شهرسازی و بر اساس اندیشه‌های متعالی خویش به نمایش بگذارد. آیا وقت آن نرسیده است که پس از ۳۷ سال از عمر انقلاب، سبک ویژه آن را به تماشا بنشینیم؟ به راستی معماری انقلاب اسلامی چیست؟‌ و چه مختصاتی دارد؟

پاسخ به این پرسش شاید مهم‌ترین تکلیفی باشد که نهادهای متولی معماری بر عهده دارند؛ اگرچه روش پاسخ به آن چندان هم پیچیده نیست و بهتر است آن را در استمرار و امتداد گذشته و نقطه‌های مرجع و گنجینه‌های گران‌سنگ معماری گذشته جستجو کرد.

برچسب ها:

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.


dalirantangestan93@gmail.com


نام:
ایمیل:
* نظر :

پربازدید ها
پربحث ترین عناوین