جمعه ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶- 2017 April 28
کد خبر: DT-54210
تعداد بازدید: 172بازدید
تاریخ انتشار: ۴ دی ۱۳۹۵
در نگارش این کتاب، جهت تهیه منابع، بارها به کتابخانه‌های بوشهر، شعبه ایران‌شناسی بوشهر و کتابخانه عمومی اهرم مراجعه کردم که دست‌اندکاران صمیمانه یاری‌ام کردند. زحمات آنها برایم ارزشمند است و ممنونم. افراد زیادی در بوشهر از کتابخانه‌های شخصی خود، برخی منابع را در اختیارم نهادند که قدردان آن‌ها نیز هستم.
کتاب «مدافعان پیشگام کرانه‌های خلیج‌فارس در بوشهر»، نوشته علی مردان‌لو که در موسسه «زمزمه‌های روشن» منتشر شده است در چهار فصل نوشته شده‌است. فصل اول پیرامون نخستین لشکرکشی انگلیس به بوشهر بوده و فصل دوم کتاب به شرح دومین و بزرگترین لشکرکشی انگلیس به بوشهر، جنگ ریشهر تا اشغال بوشهر اختصاص یافته‌است. سرانجام خاندان تنگستانی قهرمان‌های صحنه‌های اولین و دومین تجاوز انگلیس به بوشهر، موضوع فصل سوم کتاب است و در فصل چهارم نیز وقایع بعد از اشغال بوشهر تا لشکرکشی انگلیسی‌ها به برازجان و جنگ خوشاب و مدافعان آن توضیح داده شده‌است. در همین زمینه با علی مردان‌لو، نویسنده این کتاب گفتگویی انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید:

به‌عنوان اولین سوال؛ ایده نوشتن و تحقیق این کتاب چه زمانی شکل گرفت و چرا نام «مدافعان پیشگام کرانه‌های خلیج‌فارس در بوشهر» را برای آن انتخاب کردید؟
چون اولین و دومین جنگ با انگلیس، درست در ساحل بوشهر و در کرانه‌های خلیج‌فارس اتفاق افتاده‌است و به مدافعان آن تاکنون فارغ از ذکر صرف در متون تاریخی کم‌توجهی گردیده، من نام کتاب را «مدافعان پیشگام کرانه‌های خلیج‌فارس در بوشهر» انتخاب کردم.
من به تاریخ تحولات سیاسی ‌و ‌اجتماعی ایران علاقه زیادی دارم. وقایع تاریخی به‌خصوص در جنوب ایران را در کوچک‌ترین مجالی که پیش آید چه به‌صورت مکتوب و یا فیلم و سریال، مطالعه می‌کنم و یا به تماشا می‌نشینم و لذت می‌برم. پس از دوران فارغ‌التحصیلی و به‌واسطه شغلی که دارم، مجال بیشتری پیش آمد تا من علایق‌ام را بهتر دنبال کنم و در آن کنکاش نمایم. موضوع این کتاب نیز علاوه بر این‌که فکر می‌کردم ضرورت دارد که بیشتر به آن پرداخته شود ازجمله علاقه‌مندی‌هایم در حوزه تاریخ حماسه‌آفرینی‌های استان بوشهر بود.
شما در مقدمه کتاب خود، بوشهر را سرزمین آب، افتاب و افتخار توصیف کرده‌اید. چرا؟
سراسر استان بوشهر، به‌واسطه موقعیت خاص جغرافیایی خود، مالامال از وقایع‌ عبرت‌آموز حماسی و تاریخی است. ایستادگی جسورانه در مقابل تعدی بیگانه در این سامان موج می‌زند و به همین‌خاطر من بوشهر را سرزمین آب و آفتاب و افتخار نامیده‌ام. هرگاه نام بوشهر در گوشم طنین‌انداز می‌شود، سه واژه آب و آفتاب و افتخار را در مقابل چشمانم به نظاره می‌نشینم.
آثاری که تاکنون در این بخش تاریخی نوشته و یا ساخته شده است، چقدر در شکل‌گیری ایده این کتاب موثر بوده است؟
در طول دوران خدمت در فرمانداری‌های استان، سالیانی موهبت خدمت در خطه حماسه‌آفرین تنگستان نصیبم شد. تماشای سریال‌های تاریخی((دلیران تنگستان)) و ((روزهای به یادماندنی)) در دوران دانش‌آموزی و دانشجویی علاقه مرا به این وادی اسطوره‌پرور ترغیب کرده‌بود. در اوقات فراغت به‌سراغ نقاط عطف تاریخی تنگستان می‌رفتم. شنیدن حماسه‌های این سرزمین از زبان مردمان این مرز و بوم عشق مرا به این وادی دو چندان کرد. طولی نکشید که تعداد زیادی از کتاب‌های تاریخی مربوط به سرگذشت تنگستان گردآوری و مطالعه کردم. تاریخ تنگستان پر از فتح و افتخار است. تنگستان هیچگاه زیر بار زور نرفته است و هرگاه که زمزمه‌هایی از تجاوز و دست‌اندازی بیگانگان به مام وطن را به‌گوش شنیده با صدای رسای گلوله سخن گفته‌است. با مطالعه تاریخ این خطه، از کم‌توجهی به بخشی از تاریخ آن دلم گرفت. به‌طور حتم وقتی به قسمتی از تاریخ یک خطه توجه کمی بشود، افتخارآفرینان و رقم زنان تحولات آن برهه نیز کمتر به‌چشم می‌آیند.
اما درمورد دلیرمردی‌های مردمان تنگستان به‌دفعات هم کتاب‌های زیادی نوشته شده و هم در بخش سینما و تلویزین در قالب فیلم سینمایی و سریال و حتی مستند به آن پرداخته شده است. کتاب شما دقیقا به کدام دوره تاریخی در استان بوشهر اشاره دارد؟
هرساله در استان همایش‌هایی پیرامون پیشینه استعمار‌ستیزی برگزار می‌شود؛ اما در آن‌ها عمدتاً بر وقایع جنگ جهانی اول تمرکز می‌شود و به ذکری بسیار مختصر از وقایع مبارزات ضدانگلیسی پیش از آن بسنده می‌کنند. درحالیکه دومین تجاوز انگلیس به بوشهر به اظهار آگاهان و مورخان، دومین حمله برجسته بیگانگان به ایران پس از هجوم سپاهیان اسکندر مقدونی به این سرزمین قلمداد می‌شود، مبارزان آن در این همایش‌ها به‌چشم نمی‌آیند و مورد توجه شایسته قرار نمی‌گیرند. آنچه در این‌باره ذکر می‌شود، از متون تاریخی فراتر نرفته‌است. نویسندگان بنام استان، همچون مرحوم علیمراد فراشبندی، مرحوم حسن زنگنه، سید قاسم یاحسینی در این باره کتاب‌های بسیار خوبی نگاشته‌اند؛ اما نمی‌دانم با وجود این همه نوشته، چرا تاکنون حتی یک همایش بنام این برهه برگزار نشده‌است.
شما فکر می‌کنید غفلت از برخی دوره‌های تاریخی در مناطق مختلف چه پیامد‌هایی می‌تواند داشته باشد؟
غفلت از این دوره از تاریخ استان، علاوه بر کم‌توجهی به نخبگان اجنبی‌ستیز آن، باعث گمنام‌ماندن نقش عشایر قشقایی در تحولات موصوف نیز شده‌است. در دومین حمله انگلیس به بوشهر، ایلخانی وقت قشقایی و برادرزادگانش نقش‌آفرینی در خور ستایش در مبارزه با متجاوزین در ننیزک، برازجان و خوشاب داشته‌اند که وقایع‌نویسان زمان نیز از آن به نیکی یاد می‌کنند و در زمان خودش نیز مورد ستایش قرارگرفته به‌گونه‌ای که در پایان این جنگ‌ها شاه قاجار به وی لقب و نشان امیرپنج اعطاء می‌کند. برای من که عشایر زاده‌ام، این موضوع نیز جلب توجه کرد. دلم برای نقش‌آفرینان این قسمت از تاریخ استان روزی گرفت که بر حسب علاقه به وقایع ‌تاریخی، به بازدید قبر ژنرال استاکر، فرمانده وقت متجاوزین انگلیسی در خیابان سنگی بوشهر رفتم. استاکر پس از بازگشت نیروهای انگلیسی از برازجان و خوشاب، بنابه اظهار مورخان در اثر فشار ناشی از سختی جنگ با ایرانیان خودکشی نموده و انگلیسی‌ها به پاس قدردانی از این فرمانده نمادی بر روی قبرش ساختند که تاکنون پابرجاست و معروف است. هروقت هم به منطقه بهمنی بوشهر می‌روم و از کنار قبرستان متجاوزین انگلیسی می‌گذرم، دلم برای سرداران و شهدای گمنام این زمان بیشتر تنگ می‌شود. انگلیسی ‌ها، همه کشته‌های خود را در یک‌جا جمع کرده و قبرستانی در خاک ما برای کشته‌شدگان خود تصاحب کردند؛ اما ما در خاک خودمان برای شهیدان این جنگ در ریشهر و خوشاب، هیچ نمادی ایجاد نکردیم. امروزه اگر مدرکی نمادین برای دومین تجاوز انگلیس به بوشهر بخواهیم به نسل فعلی و نسل‌های آینده نشان بدهیم، باید به همین دو تا نماد اکتفا کنیم. خدای را شکر که باز هم دست‌خالی نیستیم. درحالیکه قبر ژنرال استاکر و قبرستان انگلیسی، به عنوان سندهایی فیزیکی از تعدی آنها در بوشهر خودنمایی می‌کند؛ اما دریغا در این میان هیچ نمادی از آن روز وجود ندارد که جانفشانی‌های شهید احمدخان تنگستانی و همرزمانش در ریشهر، شهید محمدرضا بیگ زیارتی و همرزمانش در بوشهر و شهامت‌های مدافعان شهید بوشهری، دشتستانی و دشتی و عشایر قشقایی را در ننیزک، برازجان و خوشاب در نبرد با اجنبی افزون‌طلب به نمایش بگذارد.
شما فکر می‌کنید ایجاد نمادهای تاریخی به‌ویژه نمادهایی که یادآور حماسه‌آفرینی‌های مردمان مبارز و استعمارستیز باشد تا چه اندازه می‌تواند در نهادینه‌کردن این فرهنگ موثر باشد؟
ساخت و ایجاد نمادهای تاریخی از آن روی ضرورت دارد که هم تمامی هموطنان علاقه‌مند به مطالعه تاریخی نیستند و یا این‌که اصلاً وقت و هزینه در این زمینه ندارند و بایستی با سازه های نمادین، زمینه آگاهی آنان را از رویدادهای تاریخی سرزمین خود فراهم نمود. در کشورهای فاقد پیشینه دیر پای تاریخی، بخاطر نبود اسطوره‌های سرزمینی حقیقی و واقعی تاریخی، به ناچار دست به خلق اسطوره‌های مصنوعی و به تعبیر من «اسطوره‌های گلخانه‌ای» می‌زنند تا فرهنگ شجاعت، شهامت و جانفشانی در دفاع از حریم کشورشان را ترویج نمایند. ما برای پاسداشت این اسطوره‌های واقعی و بومی و سرزمینی خود در دومین حمله انگلیس به استان‌مان غفلت کرده‌ایم.
غفلت از یاد ستیزه‌گران جسور پیکار با انگلیس، مرا بر آن داشت که در قالب کتابی باری دیگر به سراغ آنان بروم، تا شاید با یکسری یادآوری‌ها در آن، بتوانم یاد آنها را این دفعه از متون تاریخی و کتاب‌ها خارج کنم و در معرض دید هم استانی‌ها در مبلمان های شهری بیاورم. امیدوارم این تلاش در جهت زدودن غبار فراموشی از یاد دلیر مردانی چون آیت‌الله‌شیخ‌حسن آل‌عصفور، سرهنگ باقرخان تنگستانی، شهیداحمدخان تنگستانی، شهید محمد رضا بیگ زیارتی، محمدخان دشتی، شیخ‌حسین چاهکوتاهی عرب دموخ اول، حاجی‌خان دشتی، حسین‌خان دشتی، حسن‌خان برازجانی، علی‌محمدخان زیراهی، سهراب‌خان شبانکاره، محمدقلی‌خان قشقایی، سهراب‌خان قشقایی، لطفعلی‌خان قشقایی، داراب‌خان قشقایی که در این جنگ بزرگ حضور داشتند، مؤثر واقع شود.
و حرف آخر:
در نگارش این کتاب، جهت تهیه منابع، بارها به کتابخانه‌های بوشهر، شعبه ایران‌شناسی بوشهر و کتابخانه عمومی اهرم مراجعه کردم که دست‌اندکاران صمیمانه یاری‌ام کردند. زحمات آنها برایم ارزشمند است و ممنونم. افراد زیادی در بوشهر از کتابخانه‌های شخصی خود، برخی منابع را در اختیارم نهادند که قدردان آن‌ها نیز هستم. همکار خوبم خانم آناهیتا حسن‌زاده نیز در زمینه تنظیم و تایپ این کتاب یاریم کردند که جای قدردانی دارد. نگارش این کتاب از سرزمین اسطوره‌پرور تنگستان آغاز شد و در زمان مسئولیتم در سرزمین بلندآوازه و همیشه قامت افراشته دشتستان و در همسایگی روستای خوشاب دومین محل شهادت شهدای گمنام دومین حمله انگلیس به بوشهر پایان یافت. موهبت خدمت در تنگستان و دشتستان سعادت نگارش این کتاب را نصیبم کرد که تا زنده‌ام شکرگزار آن خواهم بود.

منبع: شرق

برچسب ها:

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.


dalirantangestan93@gmail.com


انتشار یافته: 1 دیدگاه
در انتظار بررسی: 0
حسینی اهرم
|
Iran, Islamic Republic of
|
۸ دی ۱۳۹۵ در ۷:۴۱ ق.ظ
آفرین براستاد مردانلو.
نام:
ایمیل:
* نظر :

پربازدید ها
پربحث ترین عناوین